Τετάρτη, 14 Φεβρουαρίου 2018

«Απόψεις της Μικρής μας Πόλης από τη συλλογή των επιστολικών Δελταρίων του Φίλιππα Γιωβάννη»


Διάρκεια έκθεσης: 07/02/2018 έως 30/04/2018
Ώρες λειτουργίας: Δευτέρα έως Παρασκευή: 9.00-14.00

================================================
================================================

-- Requiem aeternae

-- Εραστής είναι ο  Φίλιππος Γιωβάννης, και παρατηρητής μιας ζωής που βίωσε και χάρηκε σε πρώτο πρόσωπο και τώρα χάθηκε κάπου μακριά, τυλιγμένη στην αχλύ του χρόνου.
Ένα Requiem aeternae  η συλλογή του, μελοποιημένη για χάρη μιας πόλης στην οποία βούτηξε και γεύτηκε μέχρι το μεδούλι της, στα νεανικά του χρόνια και την είδε στην πορεία της να φτερουγίζει μέσα από τα χέρια του και αυτός, με κάθε τρόπο να την αναζητά.
Ένα κύκνειο άσμα είναι η συλλογή του, άσμα για περισυλλογή, ανάμνηση, ονειροπόληση, ένα κύκνειο άσμα  για τα Γιάννινά μας που έφυγαν, τα Γιάννινα τα όμορφα, τα Γιάννινα τα αγαπημένα, τα Γιάννινα των θρύλων και των στεναγμών, των εμπόρων και των ραφτάδων, των τεχνών, των γραμμάτων και των ευεργετών. Τα Γιάννινα των περισπούδαστων ανδρών και γυναικών αλλά και των υπερήφανων απλών ανθρώπων. Τα Γιάννινα της νοικοκυροσύνης και της ντομπροσύνης.
Άυλες ρινίδες αίματος, αισθημάτων και συναισθημάτων, ξεριζώνονται μέσα από την ψυχή του και συγκλίνουν σε πηχτό θρόμβο αδηφάγου επιθυμίας συλλογής, λες και ο πόνος της φυγής των περασμένων έχει σταματημό.
Αναζήτησε επιστάμενα τη γνώση της απώτερης αυτής εποχής για να καταφέρει μέσα από την ανατομία των περασμένων να ενώσει τις ψηφίδες της και να τις προσφέρει ως αντίχαρη στη μαγεία που εκείνη του δώρισε.
Ζει στο λυκαυγές της εποχής που αφήνει πίσω της τη μοναδικότητα και την κομψότητα του χειροποίητου που την σηματοδοτεί καθώς δίνει ανατρεπτικά τη θέση της στη μαζική παραγωγή και την υπερκατανάλωση, απότοκο της εκβιομηχάνισης και του τεχνολογικού πολιτισμού.
Συλλέγει ο Φίλιππος Γιωβάννης, τα ταχυδρομικά δελτάρια, ασπρόμαυρα ή έγχρωμα με την τέχνη της χρωμολιθογραφίας, έργα γνωστών φωτογράφων και εκδοτών της πόλης μας αλλά και της Αθήνας και της Κέρκυρας, του Α. Λαμπρινού, Σ. Χρηστίδη, Γ. Πανταζίδη, Δημητριάδη, αδελφών Ασπιώτη, Λυγούρα, Ι. Γκιούλη, Κουτσαβέλη, Κουτσίδου, Τόδουλου, Ρόκου, Διακάκη και Υιού, Σπ.Γκιώκα, Στουρνάρα και του Παγκόσμιου Ταχυδρομικού Συνδέσμου.
Η συλλογή χωρίζεται σε ενότητες που αποτυπώνουν πανοραματικά την πόλη και την Διαχρονική της εξέλιξη από τα προπολεμικά χρόνια ως και τη δεκαετία του 1960, την εξέλιξή της άνω και κάτω πλατείας, τη διαχρονική πορεία αλλαγής του κήπου των Μπιζανομάχων, το Τούρκικο οικοτροφείο θηλέων (σημερινό ταχυδρομείο), τη λίμνη Παμβώτιδα με το τζαμί και τον τάφο του Αλή Πασά.
Επιπλέον στη συλλογή υπάρχουν και ταχυδρομικά δελτάρια του ευρύτερου γεωγραφικού χώρου (Δωδώνη, Κόνιτσα, Πωγωνιανή, Πρέβεζα) καθώς και ευρύτερου περιεχομένου.
 Όλα τα ταχυδρομικά δελτάρια, συνοδεύονται από κατατοπιστικές ενημερωτικές σημειώσεις του ίδιου του συλλέκτη, με την περιγραφή των εξωτερικών και εσωτερικών χώρων του.
Ταχυδρομικά δελτάρια η συλλογή, με τα αμφίπλευρα μηνύματά τους αποτελούν το πάγωμα της ιστορίας σε μια εικόνα προσφορά στο μελετητή, στον ιστορικό ερευνητή.
Για μας τους απλούς παρατηρητές , είναι τα σημάδια και τα ίχνη μιας ζωής που αγαπήσαμε και πέρασε. Είναι η πρόκληση και πρόσκληση να σπάσουμε το φράγμα που βάζει η ψυχρή λογική και να ριχτούμε στην αντίπερα όχθη της ονειροπόλησης για να συλλάβουμε με τις αισθήσεις μας την αύρα την ανθρώπινη παρουσία τόσων προσώπων που έζησαν, αγάπησαν και αποχαιρέτησαν για πάντα τη λατρεμένη τούτη πόλη.
Είναι η χάραξη πάνω στη λυδία λίθο και η εκτίμηση των χρυσών μας αναμνήσεων.
Είναι  lacrimae rerum για μια μοσχοβολημένη πόλη, που εμείς γκρεμίσαμε και τώρα την αναζητάμε, παραπονεμένο παιδί η καρδιά μας, να γυρίζουμε έστω και για λίγο πίσω, να κουρνιάσουμε στη σιγουριά και τη θαλπωρή του πατρικού μας σπιτιού.
                                                                                                                                        Λ.Γ.Γ.

========================================================
========================================================

 






==================================================
==================================================

... Από το χειροποίητο και χειρόγραφο άλμπουμ ... στην έκθεση .... 

  *****************************************

******************************************

 φίλ.Π.γ.

"λάχανα μαζέματα"  








~~ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2ος / 2018.

Κυριακή, 11 Ιουνίου 2017

Το Μοναστήρι του Αγίου Αθανασίου ή Μονή Γερμανού στην Λεσινίτσα -- του Βασιλείου Μπαρά.




~~ ΜΟΝΗ ΓΕΡΜΑΝΟΥ  - Αγίου Αθανασίου.

** Βασιλείου Μπαρά : 

"ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ ΚΑΙ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΗΣ ΛΕΣΙΝΙΤΣΑΣ"

" ΤΟ  ΔΕΛΒΙΝΟ και οι γειτονικές του περιοχές" (Αθήναι 1966).

  

O βαρύς χειμώνας, ο δυνατός αέρας, ο χιονιάς, και ένα γέρικο δέντρο με βαθιά ρίζα, «λύγισαν» το ιστορικό μοναστήρι του Αγίου Αθανασίου, στην Κάτω Λεσινίτσα της Βορείου Ηπείρου, σε απόσταση μόλις 4 χιλιομέτρων από τα ελληνοαλβανικά σύνορα και τον Τσαμαντά Θεσπρωτίας.

Χτισμένο στην πλαγιά ενός λόφου το 1797, σύμφωνα με την επιγραφή που βρίσκεται πάνω από την είσοδο, το μοναστήρι του Αγίου Αθανασίου είναι το μοναδικό σε όλη την περιοχή που είναι εξ ολοκλήρου αγιογραφημένο από τον «Λάζαρο και δύο μαθητές του εκ των Ανω Σουδενών Ιωαννίνων» (σημερινά Ανω Πεδινά).
Τα τελευταία δέκα χρόνια οι 70-80 κάτοικοι της Κάτω Λεσινίτσας έβλεπαν την καταστροφή να έρχεται και παρά τις προσπάθειές τους και τις συνεχείς εκκλήσεις τους στις τοπικές αρχές, τίποτα δεν έγινε και πλέον το μεγαλύτερο μέρος του μοναστηριού έχει καταρρεύσει.
Οι εξωτερικοί τοίχοι έχουν γκρεμιστεί, μεγάλο μέρος της οροφής, κατασκευασμένης από ηπειρώτικη πέτρα έχει υποχωρήσει, ενώ οι εσωτερικοί τοίχοι έχουν καταστραφεί και οι αγιογραφίες έχουν φθαρεί.
Τίποτα πια δεν θυμίζει την άλλοτε εντυπωσιακή εγγεγραμμένη  μονή, ένα μεταβυζαντινό μοναστήρι που έχει ανακηρυχθεί μνημείο πολιτισμού από το αλβανικό υπουργείο Πολιτισμού.
Μέχρι το 1930 το μοναστήρι του Αγίου Αθανασίου μεσουρανούσε ως χώρος θρησκευτικής και πνευματικής παράδοσης, καθώς στις εγκαταστάσεις του λειτουργούσε Κεντρική Αστική Σχολή και βιβλιοδετείο, διέθετε δύο νερόμυλους, σταβλικές εγκαταστάσεις και πολλά κελιά μοναχών, ενώ τρία μεγάλα γεφύρια που είχαν χτιστεί στην περιοχή, έγιναν με έξοδα της μονής.

-- Ακολουθεί το κείμενο του λογιωτάτου διδασκάλου από την Λεσινίτσα Βασιλείου Μπαρά (1887-1964) από την συλλογή κειμένων  και ερευνών του , που εκδόθηκε στην Αθήνα το 1966 με τον γενικό τίτλο "ΤΟ ΔΕΛΒΙΝΟ της Βορείου Ηπείρου και οι γειτονικές του περιοχές" με πρόλογο και επιμέλεια του μεγάλου Ηπειρώτη  Λέανδρου Ι.Βρανούση .


... 2017 το μοναστήρι του Αγίου Αθανασίου στην Λεσινίτσα της Βορείου Ηπείρου έχει καταρεύσει ...


 ==============================
 ==============================

** Βασιλείου Μπαρά : " ΤΟ ΔΕΛΒΙΝΟ και οι γειτονικές του περιοχές" (Αθήναι 1966).

"ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ ΚΑΙ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΗΣ ΛΕΣΙΝΙΤΣΑΣ"

 

~~ ΜΟΝΗ ΓΕΡΜΑΝΟΥ  - Αγίου Αθανασίου.


                                               
Η προσωπογραφία του κτίτορα Δανιήλ Ιεροδιακόνου.
                                        
                                                 
Η κτιτορική επιγραφή

 

=======================
=======================

  

 

 

 

 

 

 

 

 

ΤΕΛΟΣ

=================

Γιά την αντιγραφή φίλ.Π.γ.

"λάχανα μαζέματα" (¨λ.μ.").

ΙΩΑΝΝΙΝΑ Ιούνιος 2017.  

 


 

Δευτέρα, 6 Μαρτίου 2017

~~ 1914. -- Ο 3ος λόχος "Ζωγράφου" Γεωργουτσάτες



Ομάδα του 3ου λόχου του Συντάγματος "Ζωγράφου" στους Γεωργουτσάτες




Φωτογραφία:

-Στη μέση ο λοχαγός Ν. Αποστολάκος (έπεσε ένδοξα στην Μ.Ασία το 1922) διοικητής του 3ου λόχου ,με την διάτρητη από τις σφαίρες σημαία (ενθύμιο της μάχης του Λαμπόβου) την οποία με την λήξη του αγώνα κατέθεσε στον Μητροπολιτικό Ναό Αργυροκάστρου ,μαζί του είναι οι τραυματίες : Παν.Σακκάς (επιλοχίας)  ,Δημ.Γιαννούλης (δεκανέας) , Δημ. Παπαδημητρίου (σαλπικτής δεκανέας) , Παντ. Κάζος , Στ. Μ.ακας , Ηλ. Γούδας ,  Γεωρ. Γρηγορόπουλος Ευ.Μήτσικας,Ηλ.Παπαθανασίου,Ιω.Καπόλας , Ιω.Ευθυμίου , Γεωρ.Χρυσικάκος (επιλοχίας) , Ιω.Παυλάκης (επιλοχίας) και Παν. Καλαντώνης (επιλοχίας).

-Τότε η Κυβέρνηση της Αυτονόμου είχε προσφύγει στους Γεωργουτσάτες , στο χάνι της Ι. Μονής Πρ. Ηλίου (πίσω στην φωτογραφία)  -  σήμερα Ιατρικό κέντρο
 "Ο Ευαγγελισμός" .


-Με την κατάθεση της Σημαίας στην Μητρόπολη ,ο Μητροπολίτης Δριυνουπόλεως Βασίλειος Υπουργός,έστειλε την παρακάτω επιστολή με αρ. πρωτ.681.:

   " Πρός τον Αξιότιμον λοχαγόν της Αυτονόμου κ. Δ. Αποστολάκον.


Εις απάντησιν της από 5 τρέχοντος μηνός επιστολής του ενδοξωτάτου διοικητού του Συντάγματος κ. Γ. Ζήρα, γνωρίζω υμίν ότι την αιματοβαφή Σημαίαν του γενναίου Συντάγματος Δρίνου την δοξασθείσαν εις τας διά λόγχης επιθέσεως Λαμπόβου κατά των Αλβανών, εκομισάμεθα και ευχαρίστως θα διαφυλάξωμεν αυτήν εν τη Ι.Μητροπόλει,εις ιεράν ανάμνησιν του ευγενούς Ηπειρωτικού αγώνος, σεπτόν κειμήλιον της αισίας αυτού εκβάσεως και προς τιμήν των ενδόξων αγωνιστών ,οίτινες μαχόμενοι υπέρ ιδεωδών εθνικών δικαίων εστερέωσαν την ελευθερίαν του δεινώς δοκιμασθέντος πληθυσμού της Ελληνικότατης Ηπείρου.
Επι τούτοις διατελώ της υμετέρας ενδοξότητος διάπυρος εν Χριστώ ευχέτης. 

Εν Αργυροκάστρω τη 8 Νοεμβρίου 1914
(υπογραφή) + Ο Δριυνουπόλεως Βασίλειος . "


 ** Από το βιβλίο του Κων.Σκενδέρη : " Ο ΒΟΡΕΙΟΗΠΕΙΡΩΤΙΚΟΣ ΑΓΩΝ 1914 ".

=============================
=============================

Γιά την αντιγραφή :
φίλ.Π.γ. 
Ιωάννινα - Μάρτιος 2017
"λάχανα μαζέματα" ("λ.μ.").

 

Τετάρτη, 1 Μαρτίου 2017

Στο πανηγύρι της Ι.Μονής Πρ.Ηλία Γεωργουτσατών το 1860



Στη φωτογραφία : Το πανηγύρι της Ιεράς Μονής Προφήτη Ηλία Γεωργουτσατών το 1937 ή '38.




  Στις αρχές του 20ου αιώνα στην ηπειρώτικη εφημερίδα " ΠΥΡΡΟΣ " Νο254 - έτος 5ο - σελίδα 3 , ο λόγιος Δροβιανίτης Αθανάσιος Πετρίδης (γνωστός και από την δημοσίευση το 1871 του "Χρονικού της Δρυόπιδος" στα "Νεοελληνικά Ανάλεκτα" του φιλολογικού συλλόγου "ΠΑΡΝΑΣΣΟΣ" ) , σχολιάζει το γνωστό πανελλήνιο δημοτικό τραγούδι "ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΤΗΣ ΩΡΙΑΣ" . Τίτλος του άρθρου - σχολίου είναι : "Ένα δημοτικόν Μακεδονικόν τραγούδι του "ΠΥΡΡΟΥ" διαφωτίζων την ιστορίαν" (Απάντησις εις τον κύριον Μ.Χρυσοχόου).
  Η εφημερίδα "ΠΥΡΡΟΣ" δημοσίευε κάποια ηπειρώτικα τραγούδια και πολλές φορές γινόταν σχολιασμοί από τους αναγνώστες της , τις περισσότερες φορές διεκδικώντας την καταγωγή τους ή μεταφέροντας παραλλαγές τους . Ο Αθ.Πετρίδης , όπως ο ίδιος λέει , είχε αναφερθεί στο τραγούδι αυτό και στο περιοδικό "ΠΑΝΔΩΡΑ" , πρός τα τέλη του 19ου αιώνα και εδώ αναδημοσιεύει κάποια σχόλιά του , απάντηση σε άλλον αναγνώστη.Σε αυτό το  άρθρο - σχόλιο μας περιγράφει το πανηγύρι της Ιεράς Μονής Προφήτη Ηλία Γεωργουτσατών όπως ο ίδιος το είχε ζήσει στις 20 Ιουλίου του 1860 ,  όπου και είχε ακούσει το τραγούδι της "Ωριάς" (της ωραίας).
  Το Μοναστήρι του Πρ.Ηλία Γεωργουτσατών υπάρχει από τον 11ο ή 12ο αιώνα και στην σημερινή του κατάσταση (το καθολικό του) από το 1540 περίπου. Ήταν χαρακτηρισμένο στις αρχές του 20ου αιώνα σαν "ενοριακό" και επιτροπευόταν από πολύ παλιά , από τις κοινότητες Δρόβιανης , Γεωργουτσατών και Μουζίνας , στις οποίες διατηρούσε "μετόχια" . Στο "μετόχι" του στην Κάτω Δρόβιανη (του Αγίου Αθανασίου) είχε  σχολείο , το οποίο όπως  αναφέρεται στην βιογραφία του Οσίου Νείλου (Γηρομερίου) λειτουργούσε στα τέλη του  13ου αιώνα (*Βασ.Μπαράς "ΤΟ ΔΕΛΒΙΝΟ") .... Στο πανηγύρι του την "πρωτοκαθεδρία" την είχαν οι Δροβιανίτες και προ πάντων οι λόγιοι της Δρόβιανης (εάν βρισκόταν εκεί την ημέρα της εορτής του) .... Μυστακίδης , Ζώτος Μολοσσός , Αθ.Πετρίδης ... οι οποίοι είχαν πρόσβαση και δικαίωμα "δανεισμού" στην πλούσια καθώς λένε βιβλιοθήκη του.... Από αυτά μπορούμε να φαντασθούμε πως φιλοξενήθηκε ο Αθ.Πετρίδης εδώ στο πανηγύρι του 1860 ....

===============================================
 ** Ακολουθεί το κείμενο του Αθ.Πετρίδη στον "ΠΥΡΡΟ"  και προσπάθειά μου για μεταφορά του στην καθομιλουμένη .
===============================================

Ότε ήμην εν τη πατρίδι κατά το 1860 μετέβην τη 20η Ιουλίου εν τη Μονή Προφήτου Ηλία , εν ή εγίνετο πανήγυρις , καθ' ήν συνήρχοντο εκ των πέριξ χωρίων άπαντες οι χωρικοί συν γυναιξί και τέκνοις , οβελίαι δέ καί οίνος εν χρήσει αφθόνω' χοροί δέ καί άσματα πάμπολα' ότι δέ μοι εκίνησαν την ακάθεκτον περιέργειαν ήν το εν χορώ πάνυ  ερρύθρω αδόμενον τραγούδι της Ωραίας Κόρης' ο δε χορός λέγεται ειδικών "Χορός Δεροπολίτικος" πηδηχτός' διότι εν εκάστω στίχω του άσματος επαναλαμβανομένω δίς επήδων εν ρυθμώ πάντες άνδρες καί γυναίκες κατά δύο σειράς , συμπεπλεγμένας ούτως , ώστε αι χείρες ετίθεντο εις τα ζωνάρια συμπεπλεγμέναι και αποτελούσαι ούτω έν σώμα των γυναικών και έν των ανδρών' ομού δε τα σώματα ότε μεν απετέλουν κυκλικόν χορόν , ότε δέ απέσπον τον κύκλον και απετέλουν δύο καθέτους γραμμάς κατ' εξακολούθησιν του χορού. Έκπλαγον θέαμα.Έγραψα το άσμα καί εφύλατον έως ού ελθών εις Ελλάδα εδημοσίευσα αυτό εν τη Πανδώρα (άν καλώς ενθυμούμαι) ως άσμα Ηπειρωτικόν μόνον' αλλ' ο σοφός φίλος κ. Ν.Γ.Πολίτης μοι ανεκοίνωσεν ότι ου μόνον Ηπειρωτικόν αλλά Πανελλήνιον υπάρχει' εδημοσίευσε ό τέ Πολίτης εις το περιοδικόν καί ο μακαρίτης Μηλιαράκης . Αλλά το όνομα του Κάστρου και η θέσις , εν ή έκειτο διαμφισβητείτο , διότι εγώ υπέθετον ότι εις Δερόπολιν έκειτο , οι δε εις Πελοπόννησον.

**********************
**********************

-- Μεταφορά από την καθαρεύουσα στην καθομιλουμένη :

    Όταν ήμουν στην πατρίδα το 1860 πήγα στις 20 Ιουλίου στο Μοναστήρι του Προφήτη Ηλία , όπου γινόταν πανηγύρι , στο οποίο συγκεντρωνόταν όλοι οι χωρικοί από τα γύρω χωριά με τις γυναίκες και τα παιδιά τους , τα ψητά αρνιά και το κρασί ήταν σε αφθονία  , χοροί και τραγούδια πάρα πολλά , εκείνο που μου εκίνησε την περιέργεια , ήταν ότι αυτοί που χόρευαν τραγουδούσαν όλοι μαζί το τραγούδι της "Ωραίας Κόρης" και ειδικά αυτός ο χορός ονομαζόταν "Χορός Δεροπολίτικος" πηδηχτός , γιατί σε κάθε στίχο του τραγουδιού , ο οποίος επαναλαμβανόταν δύο φορές , πήδαγαν με ρυθμό όλοι άντρες και γυναίκες.Οι άντρες με τις γυναίκες ήταν σε δύο σειρές συνδεμένες μεταξύ τους κρατώντας τα ζωνάρια με τα χέρια και αποτελούσαν έτσι μια ομάδα των ανδρών και μια των γυναικών , μαζί δε οι δύο ομάδες πότε ήταν σε κυκλικό χορό , πότε έσπαζαν τον κύκλο και αποτελούσαν δυο κάθετες γραμμές εξακολουθώντας να χορεύουν . Εκπληκτικό θέαμα . Έγραψα το τραγούδι και το φύλαγα . Όταν ήρθα στην Ελλάδα το δημοσίευσα στην "Πανδώρα" (άν θυμάμαι καλά) , σαν αποκλειστικά Ηπειρώτικο τραγούδι , αλλά ο φίλος μου κ. Ν.Γ.Πολίτης μου ανακοίνωσε ότι δεν είναι μόνο Ηπειρώτικο αλλά Πανελλήνιο , το είχαν δημοσιεύσει στο περιοδικό ο Πολίτης και ο μακαρίτης Μηλιαράκης. Αλλά το όνομα του Κάστρου και η θέση που βρήσκονταν αμφισβητούνται , γιατί εγώ υπέθετα ότι είναι στη Δερόπολη και αυτοί στην Πελοπόννησο.

*******************
*******************
   Σημειώσεις δικές μου.
====================
** "Χορός Δεροπολίτικος"  ονομάζεται από τις γειτονικές στην Δερόπολη και την περιοχή Αργυροκάστρου περιοχές ο σκοπός "Ζαγορίσιο" ή "Παλιά Ζαγόρια" (valle  Dropolle) . Ίσως ο μουσικός σκοπός του τραγουδιού της "Ωριάς" να είναι αυτός , ο οποίος και εντυπωσιακός και πηδηχτός , όπως αναφέρει ο Α.Πετρίδης , είναι στην εκτελεσή του . Δυστυχώς το τραγούδι αυτό δεν έχει διασωθεί από τους μετέπειτα όπως και ο όρος "Χορός  Δεροπολίτικος" .
**  "...αυτοί που χόρευαν τραγουδούσαν όλοι ..." : 
- Στην Δερόπολη έως την δεκαετία του 1930 περίπου , γλέντια και γάμοι γινόταν χωρίς την συνοδεία μουσικών οργάνων ... τραγουδούσαν όλοι . Ο καθένας είχε το τραγούδι του κι εκεί ήταν η επιτυχία όλη του χορού του ανάλογα με το "μέγεθος" του "σογιού" (συγγενών) και των φίλων..... Έως τις αρχές της δεκαετίας του 1980 γινόταν πολλά γλέντια χωρίς όργανα , αλλά και το 1991 στα πανηγύρια τα 2-3 πρώτα τραγούδια (του Παπά και κάποια άλλα...) τραγουδιόταν και χορεύονταν  χωρίς όργανα...
** "... κάθε στίχος επαναλαμβανόταν δυό φορές ..." ~~ "... οι άνδρες με τις  γυναίκες ήταν σε δυο σειρές συνδεδεμένες μεταξύ τους κρατόντας τα ζωνάρια με τα χέρια ... " : 
-- Το τραγούδι το "έπαιρναν" πρώτα οι άνδρες . Μεσολαβούσε ο "κλώστης" , καλός τραγουδιστής και "τίμιος" άνδρας , ο οποίος συνέδεε  τις χορευτικές  ομάδες των ανδρών και των γυναικών κρατώντας τον η πρώτη γυναίκα από το ζωνάρι του (αργότερα με μαντήλι). Αυτός ανάλογα με το "γύρισμα του τραγουδιού θα έλεγε το μακρόσυρτο "ε" ή "ο" ή "α"  και τον στίχο θα τον επαναλάμβαναν οι γυναίκες. Στους Γεωργουτσάτες (όπου εξελίσσεται η ιστορία) τελευταίος και για πολλα χρόνια "κλώστης" ήταν ο Θοδωρής Μήτσης , ο οποίος άφησε και καλή μνήμη.
** "... πότε έσπαζαν τον κύκλο και αποτελούσαν δυό κάθετες γραμμές εξακολουθόντας να χορεύουν ... " :
-- Το μόνο που μπορώ να υποθέσω  είναι ότι δημιουργόταν δύο κύκλοι όπως σε πολλά βλαχοχώρια της Ηπείρου με τους άντρες στον εξωτερικό κύκλο και τις γυναίκες στον εσωτερικό ... πράγμα που δεν έχει διασωθεί ούτε μνημονεύεται ...
==========================
========================== 
** Από την συλλογή Γρηγόρη Ν.Κατσαλίδα.



                                            ΤΕΛΟΣ
φίλ.Π.γ.
"λάχανα μαζέματα" ("λ.μ.").
Ιωάννινα 3ος 2017









Δευτέρα, 28 Νοεμβρίου 2016

Ξενοφών Γάμβας (1884-1971)-Ηπειρώτης αγιογράφος στην Αμερική .

~ ~ Ξενοφών Γάμβας - Ηπειρώτης αγιογράφος στην Αμερική.

- - Σωφράτικα Δερόπολης 1884 - Fitchburg Mass. USA 1971.

===============================================

Ξενοφών Γάμβας 1884-1971.

==============================================

- Ήταν τις χειμωνιάτικες βραδιές ... μαζεμένοι γύρω από την σόμπα κι ακούγαμε από τους μεγαλύτερους διηγήσεις του τόπου τους και του καιρού τους ... ΄Αλλες φορές κάποιου του "έρχονταν" να "κουρδίσει" το γραμμόφωνο και να ακούσουμε καμιά "πλάκα" (= δίσκο)... μικρό το μουσικό "ρεπερτόριο" και έτσι πάντα έρχονταν η σειρά να ακούσουμε και τις "πλάκες" που είχε στείλει από την Αμερική στην αδερφή του και από μητέρα γιαγιά μου ο αδελφός της ο Ξενοφώντας ... "... απόφοιτος της Μεγάλης του Γένους Σχολής στην Πόλη ... έπαιζε και βιολί και είχε πολύ καλή φωνή ... πολύ καλός ζωγράφος και στην Αμερική που πήγε ζωγράφιζε εκκλησιές ...." Αυτά περίπου με συμπληρώματα και επαναλήψεις τα ακούγαμε κάθε φορά από την μάνα και την πολύξερη παπαδοκόρη γιαγιά Γιαννούλα ... 
 Στα 1988 μας έστειλαν οι συγγενείς από την Αμερική ένα 3/σέλιδο αφιερωματικό δημοσίευμα της τοπικής εφημερίδας της πόλης Fitchburg της Μασσαχουσέτης , πρωτοσέλιδο του κυριακάτικου περιοδικού της "Sentinel and Enterprice SPOTLIGHT".... Ακούσματα παιδικά τα διαβάζαμε τώρα σε εφημερίδα και μάλιστα αμερικάνικη ! .... Το δημοσίευμα αυτό είχε γίνει με την ευκαιρία αντιπροσωπευτικής έκθεσης ορθόδοξης αγιογραφίας προς τιμή του Ηπειρώτη αγιογράφου Ξενοφώντα Γάμβα στην " Currier Gallery of Art" του Μάντσεστερ της Νέας Αγγλίας.
 Την ίδια χρονιά (1988) μετέφρασα κάποιο μέρος του δημοσιεύματος της αμερικάνικης εφημερίδας και με πολλά συμπληρώματα από τις οικογενειακές μνήμες έγραψα με την σειρά μου το δικό μου αφιέρωμα στον συγγενή , το οποίο δημοσιεύτηκε τον Σεπτέμβριο του 1988 στο τεύχος 144 του "Δελτίου Πνευματικής Ενημέρωσης" της "ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ" Αθηνών με πρόεδρο τότε τον Αλεξ.Μαμμόπουλο ... 1 ή 2 χρόνια προηγουμένως η δισκογραφική εταιρεία "Beyond Rembetica" σε δίσκο lp είχε συμπεριλάβει ένα από τα τέσσερα τραγούδια που είχε ηχογραφήσει με ανύπαρκτα βιογραφικά στοιχεία του. Το 2016 στον αφιερωματικό τόμο της Φιλοσοφικής σχολής Ιωαννίνων "Από την Άπειρο Χώρα στην Μεγάλη Ήπειρο" γίνεται αναφορά στην ζωή και την δράση του στην Αμερική  στην έρευνα του Νίκου Διονυσόπουλου "ΗΠΕΙΡΩΤΕΣ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ ΣΤΙΣ 78 ΣΤΡΟΦΕΣ" (σελ.261-63). 
Το αφιέρωμα που ακολουθεί είναι το δημοσίευμά μου στην "Η.Ε." το 1988 και οι φωτογραφίες από το οικογενειακό μου αρχείο.
φίλ.Π.γ. Ιωάννινα 11ος 2016.
========================================
========================================



 
Ο Παπα - Ευάγγελος Γάμβας στην Κωνσταντινούπολη (+1910).
 


Ο Ξενοφώντας Γάμβας το 1914 στην Βόρειο Ήπειρο Αγωνιστής της "Αυτονόμου"

Ο Ξενοφών Γάμβας στα τέλη του 1920 στην Αμερική

Ο Ξενοφών Γάμβας με την οικογένειά του. Αρχές της δεκαετίας του 1950.

      "Ο Ξενοφών Γάμβας ....

.... στις 78 στροφές στην Αμερική 1929"





========
Περίπου στα 1929-30  ο βορειοηπειρώτης Ξενοφών Γάμβας (Σωφράτικα Δρόπολης 1886-Fitchburg Mass.U.S.A.1971),μαζί με άλλους Ηπειρώτες συστήνουν στις Η.Π.Α. μια δισκογραφική εταιρεία με το όνομα "Ο ΠΥΡΡΟΣ" - "PYRRUS".Στην σύντομη "ζωή",που είχε αυτή η δισκογραφική εταιρεία .ο Ξ.Γάμβας ,ηχογραφεί 2 δίσκους γραμμοφώνου (78 στροφών)με τέσσερα Ηπειρώτικα τραγούδια διασκευασμένα (στον στίχο και την μουσική)από τον ίδιο:την Δροπολίτισσα,την Βεργινάδα, τον Δραγάτη και την Πέρδικα. Στα τέσσερα αυτά τραγούδια τον συνοδεύουν ο Κ.Γκλαδίνης με κλαρίνο και ο Γιάνναρος με ακορντεόν και οι δύο προερχόμενοι από τον χώρο του ρεμπέτικου της Αμερικής.Ο ίδιος ο Ξ.Γάμβας τραγουδάει (τενόρος) και παίζει βιολί.Ο Ξενοφώντας Γάμβας ,γιος του παπα Ευάγγελου,τελειόφοιτος της Μεγάλης του Γένους Σχολής στην Πόλη ,όπου και έμαθε μουσική,βιολί και την τέχνη της αγιογραφίας (το κυρίως επάγγελμά του στις Η.Π.Α.), είχε στείλει την δεκαετία του 1950 τους δύο αυτούς δίσκους στην αδερφή του Γιαννούλα Γιαννοπούλου ,γιαγιά μου από την πλευρά της μητέρας μου.Για χρόνια τους ακούγαμε σε γραμμόφωνο και "πίκ απ" σήμερα με την εξέλιξη της τεχνολογίας και από το διαδύκτιο ... το μοιραζόμαστε με όλους τους φίλους.Κάποιο από τα 4 τραγούδια του έχει κυκλοφορήσει σε LP και CD από την εταιρεία Beyond Rebetica. ΙΩΑΝΝΙΝΑ 3ος 2014 -------   Φίλ.Π.Γ.

                                                               

                                                                   ΤΕΛΟΣ

Registration Card 1942

Xenophone Evangelos Gamvas.
Zenofon Gamvas

=========================================

=========================================

Για την αντιγραφή :

φίλ.Π.γ.

"λάχανα μαζέματα" ("λ.μ.").

Νοέμβριος 2016 - Ιωάννινα.

Σάββατο, 12 Νοεμβρίου 2016

Αλβανικό πολυφωνικό ηρωικό τραγούδι : Mbeçë more shokë, mbeçë - έμεινα σύντροφοι, έμεινα

~~ Τραγούδι για τους Αλβανούς στρατιώτες επί Τουρκίας, που τους έστελναν να υπηρετήσουν σε άλλες χώρες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. 
** Η Κιάμπε είναι τοποθεσία στην Αραβία.
 
Mbeçë more shokë, mbeçë 
 - έμεινα σύντροφοι, έμεινα

 Përtej urës së Qabesë 
-πέρα από την γέφυρα της Κιάμπες 

Të fala i bëni nënesë 
- να μου χαιρετίσετε τη μάνα 

Në pyestë nëna për mua 
- αν ρωτήσει η μάνα για μένα

 T'i thoni që u martua 
- να της πείτε ότι παντρεύτηκε 

Në pyestë ç'nuse mori 
- αν ρωτήσει "τι νύφη;" πήρε

Tri plumba krahërori. 
 - τρεις σφαίρες στο στήθος

================================
 ... πόσες ομοιότητες με τα "παιδιά της Σαμαρίνας" ..... 
.... βέβαια εκείνοι πήγαιναν υποχρεωτικά σαν στρατιώτες του Οθωμανικού στρατού .... οι Σαμαρινιώτες πήγαν εθελοντικά για την πατρίδα ... Δε παύει όμως να είναι και οι δύο νέοι ... με μάνα και αγαπητικιά πίσω ....
================================



=================================
=================================

Για την αντιγραφή :
φ.Π.γ.
" λάχανα μαζέματα" ("λ.μ.").
ΙΩΑΝΝΙΝΑ ... βροχερός Νοέμβρης 2016.




Πέμπτη, 6 Οκτωβρίου 2016

" ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ " - Του κ.ΙΣΑΚ ΚΑΜΠΕΛΗ.

-- Από τις 2 έως τις 8 Ιουλίου του 1963 είχε διεξαχθεί στο HOTEL BILTMORE της Νέας Υόρκης το 13ο Πανηπειρωτικό Συνέδριο από την Πανηπειρωτική Ομοσπονδία Αμερικής - Panepirotic Federation of America. 
Όπως συνηθίζετε σε αυτές τις περιπτώσεις , προηγήθηκε η έκδοση πολυτελούς αναμνηστικού λευκώματος με τις ευχές των επισήμων , των ομογενειακών συλλόγων , αλλά και των ομογενών επιχειρηματιών (τύπου διαφήμισης) .... 
... Δυο - τρεις ομογενείς προτίμησαν αντί ευχετηρίου ή διαφημιστικού  να δημοσιεύσουν κάποιο λογοτεχνικό ή ιστορικό σύντομο κείμενο ανάλογο με την περίπτωση. 
Ενδιαφέρουσα είναι η δημοσίευση του Γιαννιωτοεβραίου μετανάστη Ισάκ Καμπελή την οποία παραθέτω παρακάτω προς "τέρψιν" ,όπως πάντα των φίλων.             
Φ.Π.Γ.

===================================
===================================

 Ένας θρύλος ...

ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ

                                                                      Του κ.ΙΣΑΚ  ΚΑΜΠΕΛΗ





=============================================
=============================================


Το εξώφυλλο του αναμνηστικού λευκώματος του 13ου Συνεδρίου της PANEPIROTIC FEDERATION OF AMERICA.(Νέα Υόρκη 2-8 Ιουλίου 1963).
 =====================================
=====================================

Για την αντιγραφή :
φίλ.Π.γ.
"λάχανα μαζέματα" ("λ.μ.").
Ιωάννινα 6-10ου-2016.